श्री अ‍ॅग्रो सीड्सचा ‘भीमा शक्ती’ : लाल रंग, चांगले उत्पादन आणि साठवणुकीची क्षमता
श्री अ‍ॅग्रो सीड्सचा ‘भीमा शक्ती’ : लाल रंग, चांगले उत्पादन आणि साठवणुकीची क्षमता
कांदा पिकात उत्पादनासोबतच रंग, आकार, कडकपणा, साल आणि साठवणुकीची क्षमता या गुणांनाही बाजारपेठेत महत्त्व असते. या दृष्टीने श्री अ‍ॅग्रो सीड्सचा ‘भीमा शक्ती’ कांदा वाण शेतकऱ्यांसाठी विचार करण्यासारखा पर्याय आहे.
‘भीमा शक्ती’ हा कांदा व लसूण संशोधन संचालनालयाने विकसित केलेला निवड पद्धतीचा वाण असून प्रामुख्याने उशिरा खरीप आणि रब्बी हंगामासाठी उपयुक्त आहे. महाराष्ट्रासह गुजरात, मध्य प्रदेश, कर्नाटक, दिल्ली, हरियाणा, राजस्थान आणि पंजाब या भागांसाठी त्याची शिफारस केली जाते.
आकर्षक लाल रंग आणि गोल आकार
श्री अ‍ॅग्रो सीड्सच्या ‘भीमा शक्ती’ कांद्याचा रंग गडद लाल ते चमकदार लाल असून कांदे साधारण गोल आणि एकसारख्या आकाराचे असतात.
कांद्याचे वजन साधारण ११० ते १५० ग्रॅम, तर व्यास ५ ते ६.५ सेंमी असू शकतो. बाहेरील साल मध्यम ते जाड असून कांद्याला घट्ट चिकटलेली असते. त्यामुळे काढणी आणि वाहतुकीदरम्यान साल टिकून राहण्यास मदत होऊ शकते.
उत्पादन क्षमता
उपलब्ध माहितीनुसार रब्बी हंगामात साधारण २८ ते ३५ टन प्रति हेक्टर उत्पादन मिळण्याची क्षमता आहे. अनुकूल परिस्थितीत कमाल उत्पादन क्षमता सुमारे ४२.७ ते ४५.९ टन प्रति हेक्टर नोंदवली गेली आहे.
म्हणजेच प्रत्यक्ष शेतातील उत्पादनासाठी २८–३५ टन प्रति हेक्टर हे सामान्य उत्पादनाचे लक्ष्य मानता येईल, तर त्यापेक्षा जास्त उत्पादन अनुकूल परिस्थितीत मिळू शकते.
मात्र उत्पादन हे जमीन, हवामान, लागवडीचा हंगाम, पाणी, खत व्यवस्थापन आणि पीक संरक्षण यानुसार बदलते.
साठवणुकीची क्षमता
या वाणाचा कांदा तुलनेने कडक असून बाहेरील साल घट्ट असते. योग्य पद्धतीने काढणी, वाळवण आणि साठवणूक केल्यास ५ ते ६ महिन्यांपर्यंत साठवणुकीची क्षमता असल्याचे नमूद केले जाते.
उपलब्ध माहितीनुसार साठवणुकीदरम्यान उगवणारे कांदे ५ टक्क्यांपेक्षा कमी आणि कुजण्याचे प्रमाण ४ टक्क्यांपेक्षा कमी राहू शकते.
मात्र प्रत्यक्ष साठवणुकीचा कालावधी साठवणुकीची जागा, तापमान, आर्द्रता आणि कांद्याची काढणीच्या वेळची गुणवत्ता यावर अवलंबून राहतो.
कमी शेंडा आणि दुप्पट कांद्याचे प्रमाण
कांदा पिकात शेंडा येणे, दुप्पट कांदे तयार होणे आणि जाड मान यामुळे विक्रीयोग्य मालावर परिणाम होऊ शकतो.
‘भीमा शक्ती’मध्ये उपलब्ध माहितीनुसार:
– उशिरा खरीपमध्ये शेंडा येणे : २.१५%
– रब्बीमध्ये शेंडा येणे : ०.३६%
– उशिरा खरीपमध्ये दुप्पट कांदे : ५.६९%
– रब्बीमध्ये दुप्पट कांदे : १.३८%
– जाड मान : २% पेक्षा कमी
हे प्रमाण प्रत्यक्ष शेतातील परिस्थितीनुसार बदलू शकते.
कांद्याची गुणवत्ता
कांद्यामध्ये एकूण विद्राव्य घटक ११–११.८% आणि कोरड्या पदार्थाचे प्रमाण १२–१३.५% असल्याचे नमूद केले जाते.
कांद्याला मध्यम ते जास्त तिखटपणा असून आतील पाकळ्या पांढऱ्या ते फिकट गुलाबी-पांढऱ्या रंगाच्या असतात.
रोग व किडींबाबत सहनशीलता
योग्य पीक व्यवस्थापनासह या वाणामध्ये काही प्रमुख रोगांविरुद्ध चांगली किंवा मध्यम सहनशीलता असल्याचे नमूद केले जाते.
– जांभळा करपा – सहनशील
– काळा करपा – मध्यम सहनशील
– केवडा – सहनशील
– मुळकूज – मध्यम सहनशील
– अँथ्रॅक्नोज – मध्यम सहनशील
– रोपावस्थेतील रोग – योग्य बीजप्रक्रियेसह सहनशीलता
– फुलकिडी – शेतातील सहनशीलता
रोग व किडींचे व्यवस्थापन करण्यासाठी नियमित शेत पाहणी आणि स्थानिक परिस्थितीनुसार योग्य उपाययोजना आवश्यक आहेत.
लागवडीसाठी महत्त्वाची माहिती
हंगाम: उशिरा खरीप व रब्बी
कालावधी: लागवडीनंतर ११५–१३० दिवस
रोपवाटिका: ३०–४० दिवस
रोप लागवड: ६–८ पाने आल्यानंतर
बियाणे प्रमाण: ७–८ किलो प्रति हेक्टर
प्रति एकर बियाणे: साधारण ३–३.२ किलो
रोपातील अंतर: १०–१२ सेंमी
ओळीतील अंतर: २०–२५ सेंमी
पाण्याचा चांगला निचरा असलेली जमीन या पिकासाठी अधिक योग्य आहे.
काढणीची वेळ
साधारण ५०–७०% शेंडे नैसर्गिकरीत्या खाली वाकल्यानंतर कांदा काढणीस योग्य अवस्थेत आल्याचे मानले जाते.
काढणीनंतर योग्य वाळवण करणे आणि साठवणुकीपूर्वी खराब किंवा रोगट कांदे वेगळे करणे महत्त्वाचे आहे.
शेतकऱ्यांसाठी झटपट माहिती
वाण: श्री अ‍ॅग्रो सीड्सचा ‘भीमा शक्ती’
प्रकार: निवड पद्धतीचा वाण
मुख्य हंगाम: उशिरा खरीप व रब्बी
कालावधी: ११५–१३० दिवस
कांद्याचे वजन: ११०–१५० ग्रॅम
रंग: गडद लाल ते चमकदार लाल
आकार: गोल व एकसारखा
उत्पादन: साधारण २८–३५ टन/हेक्टर
कमाल नोंदवलेली क्षमता: ४२.७–४५.९ टन/हेक्टर
साठवणूक: योग्य परिस्थितीत ५–६ महिन्यांपर्यंत
टीएसएस: ११–११.८%
कोरडा पदार्थ: १२–१३.५%
काढणीचे लक्षण: ५०–७०% शेंडे खाली वाकणे
महत्त्वाची खबरदारी
कांद्याचे उत्पादन केवळ वाणावर अवलंबून नसते. जमीन, हवामान, पाणी, खत व्यवस्थापन, लागवडीची वेळ आणि रोग-किडींचे नियंत्रण यांचा उत्पादनावर मोठा परिणाम होतो.
लागवडीपूर्वी खालील गोष्टी लक्षात घ्याव्यात:
– पाण्याचा निचरा चांगला असलेली जमीन निवडावी. शेतात पाणी साचल्यास कांदा पिकाचे नुकसान होऊ शकते.
– लागवडीपूर्वी निरोगी व दर्जेदार बियाणे वापरावे.
– रोपवाटिकेत योग्य काळजी घेऊन निरोगी रोपांचीच लागवड करावी.
– बीजप्रक्रिया आणि रोग-किडींचे नियंत्रण स्थानिक कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने करावे.
– गरजेपेक्षा जास्त पाणी किंवा नत्रयुक्त खत देणे टाळावे.
– शेतात रोग किंवा किडीची लक्षणे दिसल्यास उशीर न करता उपाययोजना करावी.
– काढणीपूर्वी कांदा पूर्ण पक्व होण्याची वाट पाहावी आणि ५०–७० टक्के शेंडे खाली वाकल्यानंतर काढणी करावी.
– साठवणुकीसाठी कांदा व्यवस्थित वाळवून, खराब किंवा जखमी कांदे वेगळे करावेत.
– साठवणुकीची जागा कोरडी, हवेशीर आणि पाण्यापासून सुरक्षित असावी.
– उत्पादनाचे दिलेले आकडे हे क्षमता किंवा उपलब्ध नोंदींवर आधारित आहेत; प्रत्येक शेतात त्याच प्रमाणात उत्पादन मिळेलच असे नाही.
– बाजारभावाची हमी कोणत्याही वाणाकडून देता येत नाही. त्यामुळे लागवडीपूर्वी स्थानिक बाजारपेठ आणि खर्चाचाही विचार करावा.
निष्कर्ष
श्री अ‍ॅग्रो सीड्सचा ‘भीमा शक्ती’ हा आकर्षक लाल रंग, गोल आकार, कडकपणा, उत्पादनाची चांगली क्षमता आणि साठवणुकीचे गुणधर्म असलेला कांदा वाण आहे.
उत्पादनासोबत कांद्याची गुणवत्ता आणि साठवणूक क्षमता महत्त्वाची मानणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी या वाणाचा विचार करता येऊ शकतो. मात्र अंतिम उत्पादन आणि साठवणुकीचा कालावधी स्थानिक परिस्थिती व पीक व्यवस्थापनावर अवलंबून राहतो.
हे सुद्धा वाचा…
FFS प्रणाली लागू! आता खत घेण्यासाठी आधी मोबाईलवर बुकिंग करा
https://krushigyan.com/ffs-book-fertilizer-online-before-purchase/
आधुनिक शेती विषयक माहितीसाठी आमच्या फेसबुक ग्रुपला जॉईन होण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा
